Η Συγγένεια με τον Αυτοκράτορα και η Πρόταση Γάμου
Κατά τη διάρκεια των βασιλειών του Διοκλητιανού και του Μαξιμιανού, του λεγόμενου Ηρακλή, έζησε στη Ρώμη ο πρεσβύτερος Γαβίνιος, ο φυσικός αδελφός του Ρωμαίου Πάπα Γάιου. Καλός γνώστης της κοσμικής φιλοσοφίας και άριστος γνώστης των Αγίων Γραφών, ο Γαβίνιος, με τη συμβουλή και την επιμονή του αδελφού του Πάπα, έγραψε πολλά βιβλία κατά των ειδωλολατρικών πλανών. Και οι δύο ήταν ευγενής καταγωγής, συγγενείς του αυτοκράτορα Διοκλητιανού, αλλά ο Διοκλητιανός τους αποκήρυξε ως συγγενείς του και τους περιφρόνησε λόγω της χριστιανικής τους πίστης. Ο πρεσβύτερος Γαβίνιος είχε μια κόρη, τη Σωσάννα. Την ανέθρεψε με χριστιανικό πνεύμα και της δίδαξε τον φόβο του Θεού και την κοσμική φιλοσοφία. Η Σωσάννα ήταν πολύ έξυπνη και σοφή. Διακρινόταν για τη σωματική της ομορφιά, την οποία ξεπερνούσε η πνευματική της ομορφιά, γιατί αγαπούσε τον Κύριο Χριστό με όλη της την καρδιά και ήταν η πιστή και αγνή δούλη Του. Ακούγοντας για την ομορφιά και τη σοφία της, ο Διοκλητιανός θέλησε να την πάρει ως σύζυγο του γιου του Μαξιμιανού. (Αυτός ο Μαξιμιανός, που ονομάζεται επίσης Μαξιμίνος, δεν ήταν φυσικός γιος του Διοκλητιανού, αλλά υιοθετήθηκε από αυτόν. Ο Διοκλητιανός τον πάντρεψε πρώτα με την κόρη του Βαλέρια. Και όταν πέθανε, θέλησε να τον παντρέψει με την ξαδέρφη του Σωσάννα. Αυτός ο Μαξιμιανός είχε ένα άλλο όνομα, Γαλέριος, και θα έπρεπε να διακρίνεται από τον προαναφερθέντα Μαξιμιανό, που ονομαζόταν Ηρακλής). Ο Διοκλητιανός έστειλε τον Γαβίνιο, έναν ευγενή, τον θείο του Κλαύδιο, για να συζητήσει μαζί του το ζήτημα της δοσοληψίας της κόρης του Σωσάννας στον υιοθετημένο γιο του Μαξιμιανό. Φέρνοντας αυτό το μήνυμα στον Γαβίνιο, ο Κλαύδιος είπε: «Ο πιο επιφανής αυτοκράτοράς μας Διοκλητιανός με έστειλε σε εσάς με μεγάλη χάρη και εύνοια: θέλει να ανανεώσει τη συγγένειά του μαζί σας μέσω του γάμου της κόρης σας. Και ποια μεγαλύτερη ευεργεσία μπορεί να είναι για εσάς από το να δοξαστεί η οικογένειά σας μέσω δεσμών αίματος με τον αυτοκρατορικό οίκο!» Ο Γαβίνιος είπε σε αυτό: «Είμαστε φτωχοί και ασήμαντοι, και πώς μπορούμε να αποκαλούμαστε συγγενείς του αυτοκράτορα όταν είμαστε ανάξιοι;» Ο Κλαύδιος απάντησε: «Σεβάσμιε αδελφέ, δεν είστε γιοι του συγκλητικού Μαξιμίνου, ο οποίος ήταν συγγενής του θείου μας, αδελφού του κυρίου μας αυτοκράτορα Διοκλητιανού;» «Αυτό είναι αλήθεια», παρατήρησε ο Γαβίνιος, «αλλά οι συνθήκες των τελευταίων χρόνων μας αναγκάζουν να πούμε ότι δεν είμαστε άξιοι να ονομαζόμαστε συγγενείς του αυτοκράτορα». «Μην απαρνηθείτε τη συγγένειά σας», απάντησε ο Κλαύδιος, «Ιδού, ο κύριός μας και αυτοκράτορας σας διατάζει να δώσετε την κόρη σας για τον γιο του Μαξιμιανό, τον οποίο ακούμε ότι είναι πολύ έξυπνος και έχει μεγάλη γνώση των επιστημών· και είναι ακριβώς ότι τα κλαδιά που φυτρώνουν από μια ρίζα δεν πρέπει να χωρίζονται. Αυτό θέλουμε κι εμείς, οι συγγενείς σας· νομίζω ότι είναι χαρά και για εσάς». Ο Γαβίνιος είπε σε αυτό: «Παρακαλώ δώστε μου χρόνο να μάθω τι σκέφτεται η κόρη μου γι' αυτό». Και σε αυτό χώρισαν.
Η Σταθερή Απόφαση της Αγίας Σωσάννας
Μετά την αναχώρηση του Κλαυδίου, ο πρεσβύτερος Γαβίνιος ζήτησε από τον αδελφό του, τον πάπα Γάιο, που ζούσε κοντά, να έρθει σε αυτόν στο σπίτι του. Όταν έφτασε ο Γάιος, ο Γαβίνιος του είπε ποιο μήνυμα του είχε φτάσει ο Κλαύδιος από τον αυτοκράτορα. Τότε κάλεσαν την παρθένα Σωσάννα και της είπαν με δάκρυα: «Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός μας έστειλε τον συγγενή μας Κλαύδιο, ενημερώνοντάς μας μέσω αυτού ότι θέλει να σας πάρει ως σύζυγο για τον γιο του Μαξιμιανό». Σε αυτό η ευλογημένη Σωσάννα απάντησε στον πατέρα και τον θείο της: «Πού είναι τώρα η σοφία σας; Αληθινά δεν τη βλέπω σε εσάς. Αν δεν ήμουν ο Χριστιανός που έγινα χάρη στις διδασκαλίες σας, τότε θα ήταν πραγματικά δυνατό να μου μιλήσετε για αυτό που συζητάτε αυτή τη στιγμή. Γιατί τώρα μολύνετε τα αυτιά και τα στόματά σας ακούγοντας ειδωλολατρικά λόγια και τα μεταφέρετε σε εμένα με σκοπό να παντρευτώ έναν ασεβή βασανιστή; Διότι εσείς οι ίδιοι, για χάρη της αγίας πίστης σας στον Χριστό, αποκηρύξατε άφοβα τη συγγένειά σας μαζί του λόγω της ειδωλολατρίας του. Δόξα τω Παντοδύναμω Θεού, ο οποίος με έκανε συγγενή των αγίων Του· διότι πιστεύω στον Κύριό μας Ιησού Χριστό ότι, αρνούμενος αυτόν τον βρώμικο γάμο με έναν ειδωλολάτρη, θα είμαι άξιος του στεφάνου του μαρτυρίου». «Πρόσεχε, κόρη μου», είπε ο πατέρας της σε αυτό, «να είσαι σταθερή στην πίστη που έχεις, ώστε να παραμείνεις ατίμωτη ενώπιον του Κυρίου, και να χαρούμε κι εμείς όταν δούμε τον καρπό της σταθερής πίστης σου, να προσφέρεται στον Χριστό τον Κύριο». «Κύριοι μου», απάντησε η Σωσάννα στον πατέρα και τον θείο της, «με έχετε διδάξει συχνά να διατηρώ την παρθενία μου για χάρη του Κυρίου Ιησού Χριστού, και έχω ήδη γίνει τόσο δυνατή στην αγάπη γι' Αυτόν και στον φόβο Του που δεν μπορώ καν να σκεφτώ τον σαρκικό γάμο· και πατέρα μου, μέχρι την τελευταία μου πνοή θα αγαπώ μόνο Αυτόν, θα Τον υπηρετώ και θα ελπίζω σε Αυτόν, στον οποίο με εμπιστευτήκατε για πάντα. Αυτός, ο Κύριος, γνωρίζει την ειλικρίνεια της καρδιάς μου». Και ο άγιος Πάπας Γάιος είπε: «Αφού εμπιστεύτηκες στον Ουράνιο Νυμφίο, Χριστό Θεό, τότε μείνε πάντα στην αγάπη Του, τηρώντας τις εντολές Του». Έτσι, αυτοί οι δύο άγιοι δούλοι του Κυρίου, αφού έμαθαν για την αγαθή πρόθεση της παρθενικής καρδιάς της Σωσάννας, χάρηκαν εν πνεύματι και έκλαψαν από χαρά, και ενίσχυσαν τη Σωσάννα με πολλές αγαθές διδασκαλίες.
Η Μεταστροφή και Βάπτιση του Κλαυδίου και της Οικογένειάς του
Μετά από τρεις ημέρες επέστρεψε στον Γαβίνιο Κλαύδιο, συνοδευόμενος από πλήθος υπηρετών, τους οποίους άφησε έξω, και μπήκε ο ίδιος μέσα, όπου βρήκε τον Πάπα Γάιο. Μετά τον συνήθη χαιρετισμό, ο Κλαύδιος είπε: «Εσείς, σεβάσμιοι πατέρες, δεν αγνοείτε τον χαρούμενο λόγο που με φέρνει σε εσάς». Ο επίσκοπος Γάιος απάντησε: «Ακόμα κι αν δεν υπήρχε τέτοιος λόγος, είμαστε εδώ για χάρη σας ως συγγενείς και φίλοι, για να παρηγορηθούμε με μια θέα και μια συζήτηση». «Γνωρίζετε, αγαπητοί αδελφοί», συνέχισε ο Κλαύδιος, «ότι ο κύριός μας αυτοκράτορας Διοκλητιανός επιθυμεί έντονα να είναι μαζί σας ακόμη περισσότερο, και σας συμβουλεύω και σας παρακαλώ να κάνετε ό,τι θέλει ο ηγεμόνας του σύμπαντος και έτσι να παρηγορήσετε την ψυχή του». «Πείτε αυτή την επιθυμία του αυτοκράτορα στον κύριο αδελφό μου, τον επίσκοπο Γάιο», απάντησε ο Γαβίνιος. «Ο πολυεύσπλαχνος κύριός μας αυτοκράτορας», απευθύνθηκε στον επίσκοπο Γάιο, «θέλει να πάρει την κόρη σας και την εγγονή μου ως σύζυγο για τον γιο του· έχει ακούσει για την ομορφιά της, και για την ευφυΐα της, και για τη σοφία της· και εμείς, οι συγγενείς, θεωρούμε ότι τίποτα δεν είναι πιο πολύτιμο από το να μην χωρίζεται το γένος μας από το βασιλικό αίμα και να ενώνεται όσο το δυνατόν πιο στενά με αυτό· έτσι θα εξυψωθεί και θα δοξαστεί ακόμη περισσότερο». Επειδή ο επίσκοπος σιώπησε, ο Γαβίνιος πρότεινε: «Ας καλέσουμε την παρθένο και ας την ρωτήσουμε η ίδια». Και η Αγία Σωσάννα κλήθηκε κοντά τους. Δεν υπήρχε κανείς στο δωμάτιο εκτός από τους τρεις. Όταν ο Κλαύδιος είδε τη Σωσάννα, έκλαψε από αγάπη και χαρά και ήθελε να την αγκαλιάσει και να την φιλήσει. Αλλά εκείνη αντέδρασε σε αυτό και, γυρνώντας μακριά του, είπε: «Μη μολύνεις τα χείλη μου· ο Κύριός μου Ιησούς Χριστός γνωρίζει ότι το στόμα της δούλης Του δεν έχει αγγίξει ποτέ το στόμα ενός άνδρα». «Ήθελα να σε φιλήσω ως συγγενή, επειδή είσαι εγγονή μου», απάντησε ο Κλαύδιος. Σε αυτό η Αγία Σωσάννα είπε: «Δεν απεχθάνομαι το φιλί σου για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο επειδή το στόμα σου μολύνεται από ειδωλολατρικές θυσίες». Με αυτά τα λόγια της Αγίας Σουσάννας, ο Κλαύδιος συγκινήθηκε σαν από το δάχτυλο του Θεού στην καρδιά του, και το έλεος απλώθηκε σε όλη την ψυχή του, και ρώτησε τη Σουσάννα: «Τι πρέπει να κάνω για να καθαρίσω το στόμα μου από την ακαθαρσία;» «Μετανοήστε και βαπτιστείτε στο όνομα του Πατέρα και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος», απάντησε η Αγία Σουσάννα. Τότε ο Κλαύδιος στράφηκε στον επίσκοπο με τα λόγια: «Εσύ λοιπόν καθάρισέ με, γιατί είναι καλύτερο για τον άνθρωπο να είναι αγνός αυτός που πιστεύει στον Χριστό παρά για αυτόν που υπηρετεί τους θεούς. Έχω προσφέρει πολλές θυσίες στους θεούς, τους οποίους λατρεύουν ακόμη και οι αυτοκράτορες, αλλά δεν έχω δει κανένα όφελος από αυτές». Βλέποντας τη θαυματουργή και γρήγορη αλλαγή που επέφερε στην Κλαυδία η χάρη του Θεού μέσω των λόγων της αγνής παρθενικής, ο Επίσκοπος Γάιος είπε με χαρά: «Αδελφέ, άκουσέ με! Σκοπεύω να σου δώσω καλή συμβουλή: ήρθες σε εμάς για να βρεις νύφη για τον γιο του κυρίου σου, και ο Θεός σε αναζητά και θέλει να σε σώσει μέσω των προσευχών αυτής της κοπέλας, ώστε από την οικογένειά μας να βρεθεί κάποιος άξιος της βασιλείας του Θεού. Γι' αυτό, πιστέψτε στον Θεό, μετανοήστε για την έκχυση του αίματος των αγίων μαρτύρων και μην καθυστερείτε να λάβετε το άγιο βάπτισμα». Η Κλαυδία ρώτησε: «Αν λάβω βάπτισμα, θα καθαριστεί όλη η αμαρτωλή βρωμιά της καρδιάς μου;» «Αναμφίβολα θα καθαριστεί», απάντησε ο πάπας, «μόνο πιστέψτε με όλη σας την καρδιά». Ακούγοντας αυτό, η αγία παρθένα Σωσάννα έπεσε στα πόδια του θείου του αγίου, του Αγίου Γκυ, λέγοντας: «Σε παρακαλώ, κύριέ μου, για χάρη του Χριστού, μην καθυστερήσεις το βάπτισμα του Κλαύδιου, σώσε την ψυχή του». «Πρώτα, πρέπει να δούμε», είπε ο άγιος επίσκοπος, «αν πραγματικά πιστεύει στον Χριστό Θεό». «Πιστεύω πραγματικά», αναφώνησε ο Κλαύδιος, «μόνο για να μου συγχωρεθούν όλες οι αμαρτίες μου, όπως μου υπόσχεσαι». «Στο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού του Παντοδύναμου Θεού», είπε ο άγιος επίσκοπος Γκυ, «όλες οι αμαρτίες σου σου συγχωρούνται!» Ο Κλαύδιος έπεσε στο έδαφος στα πόδια του αγίου και, πασπαλίζοντας σκόνη στο κεφάλι του, φώναξε: «Κύριε Θεέ μου, αιώνιο φως, συγχώρεσέ μου τις αμαρτίες μου, που διέπραξα στην απιστία και την άγνοια, και γέμισε με με τη χάρη Σου, ώστε να γνωρίζουν τόσο η γυναίκα μου όσο και τα παιδιά μου ότι μόνο εσύ σώζεις όσους εμπιστεύονται σε Σένα!» Τότε ο άγιος Πάπας Γάιος ανακοίνωσε ότι ο Κλαύδιος θα βαπτιστεί και τον έδωσε οδηγίες, και στη συνέχεια τον έστειλε σπίτι. Τότε ο Κλαύδιος ήρθε τη νύχτα στον άγιο Γάιο με τη γυναίκα του και τους δύο γιους του, παρακαλώντας τον για άγιο βάπτισμα. Τότε ο Πάπας, χωρίς άλλη καθυστέρηση, τους βάπτισε. Ο πρεσβύτερος Γαβίνιος ήταν ο νονός τους. Όταν ο Κλαύδιος βγήκε από το ιερό βαπτιστήριο, είπε: «Είδα ένα φως λαμπρότερο από τον ήλιο που έλαμπε πάνω μου κατά τη στιγμή του βαπτίσματος». Μετά το ιερό βάπτισμα και το χρίσμα, ο επίσκοπος τέλεσε τη θεία λειτουργία και κοινώνησε τους βαπτισμένους με τα Θεία Μυστήρια του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. Όλοι χάρηκαν στον Θεό, τον Σωτήρα τους. Η σύζυγος του Κλαύδιου ονομαζόταν Πρεπεδίνα και οι γιοι του ονομάζονταν Αλέξανδρος και Κούφιος. Μετά το βάπτισμα, ο Κλαύδιος άρχισε να πουλάει την περιουσία του και να τη μοιράζει στους φτωχούς. Αναζητούσε Χριστιανούς που κρύβονταν σε διάφορα κρυφά μέρη. Έμπαινε κρυφά στις φυλακές τη νύχτα, έπλενε τα πόδια όλων όσων έβρισκε, τους φιλούσε και κάλυπτε κάθε ανάγκη τους με άφθονα δώρα, παρέχοντάς τους με αγάπη ρούχα και καθημερινή τροφή. Και μετανοούσε συνεχώς για τις προηγούμενες αμαρτίες του.
Η Μεταστροφή του Μαξίμου
Μετά από λίγο καιρό, ο Διοκλητιανός άρχισε να ρωτάει για τον Κλαύδιο, γιατί δεν του έφερε αναφορά για την επίσκεψή του στον Γαβίνιο, δηλαδή τη Σωσάννα. Ο αυτοκράτορας πληροφορήθηκε ότι ο Κλαύδιος ήταν άρρωστος. Τότε ο αυτοκράτορας έστειλε τον νεότερο αδελφό του, τον μεγάλο αξιωματούχο Μάξιμο, στον Κλαύδιο, για να επισκεφτεί τον άρρωστο και να τον ρωτήσει για τη Σωσάννα. Όταν έφτασε ο Μάξιμος, βρήκε τον αδελφό του εκεί, ντυμένο με σάκο, να προσεύχεται στον Θεό. Ο Μάξιμος κατελήφθη από φρίκη και είπε: «Αγαπητέ αδελφέ, που με μεγάλωσες από την παιδική ηλικία, γιατί έχεις αλλάξει τόσο πολύ, ώστε να είσαι χλωμός στο πρόσωπο και τόσο αδύνατος;» Ο Κλαύδιος απάντησε: «Αν θέλεις να με ακούσεις, θα σου πω τον λόγο της αλλαγής μου». «Πες μου, κύριέ μου, την ασθένειά σου!» αναφώνησε ο Μάξιμος. «Εδώ, κάνω μετάνοια», άρχισε να λέει ο Κλαύδιος, «γιατί, ακούγοντας τους αυτοκράτορες και υπηρετώντας τους, σκότωσα Χριστιανούς και με αυτόν τον τρόπο έχυσα αθώο αίμα. Αν και το έκανα εν αγνοία, εκτελώντας εντολές, τώρα είμαι πολύ θλιμμένος και μετανοημένος». «Τι λες, αδελφέ μου;» απάντησε ο Μάξιμος, «Ο κύριός μας, ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός, σε έστειλε στον αδελφό μας Γαβίνιο να αναζητήσεις την κόρη του για τον γιο του αυτοκράτορα. Γι' αυτόν τον λόγο τώρα στάλθηκα σε εσένα, και μου λες κάτι εντελώς διαφορετικό». «Γι' αυτόν τον λόγο πήγα», είπε ο Κλαύδιος, «στην αγαπημένη μας εγγονή, και την είδα: είναι όμορφη, τόσο στο σώμα όσο και στο πνεύμα· είναι αγία και σοφή, και ήδη νύφη του ουράνιου βασιλιά Χριστού Θεού· μέσω αυτής κι εγώ ελευθερώθηκα από τις αμαρτίες μου. Αλλά για να μάθεις κι εσύ ότι ο πανάγαθος Θεός θέλει να σωθούν όλοι, ας πάμε απόψε στον αδελφό μας τον πρεσβύτερο Γαβίνιο, και θα δεις αιώνιο φως». «Ό,τι μου διατάξεις, αγαπητέ μου αδελφέ, θα το κάνω», απάντησε ο Μάξιμος.
Η Συνάντηση στο Σπίτι του Γαβινίου και η Βάπτιση του Μαξίμου
Εκείνο το βράδυ πήγαν και οι δύο στην πύλη της πόλης, που ονομάζεται Πύλη του Σαλάριου, κοντά στο παλάτι του Σαλλούστιου, επειδή εκεί ήταν το σπίτι του πρεσβυτέρου Γαβίνιου. Όταν ο Γαβίνιος πληροφορήθηκε ότι οι αδελφοί Κλαύδιος και Μάξιμος στέκονταν μπροστά στο σπίτι και ήθελαν να μπουν μέσα, έσπευσε αμέσως να τους προϋπαντήσει και τους έφερε μέσα με χαρά. Και πριν αρχίσει να μιλάει μαζί τους, ο Γαβίνιος στάθηκε σε προσευχή: έσκυψε τα γόνατά του και έσκυψε το κεφάλι του. Ο Κλαύδιος και ο Μάξιμος έκαναν το ίδιο. Και ο πρεσβύτερος Γαβίνιος, προσευχόμενος, είπε: «Κύριε Θεέ, εσύ συνάγεις τους διασκορπισμένους και κοίταξε αυτούς που είναι συγκεντρωμένοι, κοίταξε το έργο των χεριών σου και φώτισε εμάς που πιστεύουμε σε σένα, γιατί εσύ είσαι το αληθινό φως σε όλους τους αιώνες». Και όλοι είπαν: «Αμήν!» Και σηκώθηκαν από το έδαφος, αγκάλιασαν και φίλησαν ο ένας τον άλλον, και ο Κλαύδιος έπεσε στα πόδια του πρεσβυτέρου, φιλώντας τους. Βλέποντας αυτό, ο Μάξιμος έμεινε έκπληκτος και ζήτησε να δει τη Σωσάννα. Ο Γαβίνιος διέταξε να την καλέσουν. Μπαίνοντας μέσα, εκείνη πρώτα υποκλίθηκε στον Θεό, έπειτα πλησιάζοντας τον πατέρα της είπε: «Ευλόγησέ με, πατέρα!» Ο πρεσβύτερος προσευχήθηκε ξανά στον Θεό για την άφιξη της Σωσάννας, λέγοντας: «Είθε να μας δοθεί ειρήνη από τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, που ζει και βασιλεύει μαζί με τον Θεό Πατέρα παντοδύναμο στους αιώνες των αιώνων». «Αμήν!» αναφώνησαν όλοι. Βλέποντας την Αγία Σωσάννα, γεμάτη ταπεινότητα και αγνότητα, ο Μάξιμος ήθελε να φιλήσει το χέρι της, αλλά εκείνη δεν του το έδωσε. Και όταν όλοι έκλαιγαν για πολλή ώρα από χαρά και αγάπη, ο άγιος Πάπας Γκύ, που ζούσε κοντά στην εκκλησία που είχε χτίσει, πληροφορήθηκε ότι οι αδελφοί του είχαν συγκεντρωθεί. Νομίζοντας ότι θα οδηγούνταν σε βασανιστήρια και θέλοντας να είναι ο ίδιος ο πρώτος μεταξύ των μαρτύρων, έσπευσε στο σπίτι του Γαβίνιου. Βλέποντάς τον, όλοι τρόμαξαν από την ξαφνική του άφιξη και υποκλίθηκαν μέχρι εδάφους μπροστά του. «Ειρήνη σε εσάς!», τους είπε ο Άγιος Γκύ· «σταθείτε σταθεροί στο όνομα του Κυρίου!» Και πάλι είπε: «Ας προσευχηθούμε!» Και άρχισε να προσεύχεται, λέγοντας: «Κύριε Θεέ, Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, τον οποίο απέστειλες για τη σωτηρία όλων, θέλοντας να μας ελευθερώσεις από το σκοτάδι αυτού του κόσμου και να μας φέρεις στην αιώνια ζωή, ενίσχυσε εμάς τους δούλους σου στην πίστη σου, γιατί βασιλεύεις στους αιώνες των αιώνων». «Αμήν!», είπαν οι παρόντες. Τότε κάθισαν, και ο επίσκοπος μίλησε με θεϊκή έμπνευση· Όλοι άκουγαν προσεκτικά τα λόγια του Θεού που έλεγε· και η Αγία Σωσάνα άκουγε όρθια, μη θέλοντας να καθίσει μπροστά τους, και προσευχόταν κρυφά στον Θεό μέσα της. Τότε ο επίσκοπος είπε στον Μάξιμο: «Σε ευχαριστώ, αδελφέ, που μας επισκέφτηκες». Ο Μάξιμος απάντησε: «Εγώ, ο ανάξιος, ήρθα σε εσάς για να φιλήσω τα άγια πόδια σας· και ποιος είναι ο αρχικός λόγος της έλευσής μου, εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε καλά». «Καλύτερα να μας πεις ο ίδιος», του πρότεινε ο Άγιος Γάιος. Ο Μάξιμος είπε: «Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός ζητά να δοθεί η Σωσάνα σε γάμο με τον υιοθετημένο γιο του, τον Μαξιμιανό». Σε αυτό ο επίσκοπος απάντησε: «Η κοπέλα έχει ήδη έναν Ουράνιο Νυμφίο, τον Χριστό, που της δόθηκε από τον Θεό Πατέρα, και γνωρίζει καλά ότι δεν μπορεί να παντρευτεί άλλον». «Όλα όσα δίνει ο Θεός είναι αιώνια», είπε ο Μάξιμος. «Τότε κι εσύ λαμβάνεις αιώνια ζωή», του πρότεινε ο άγιος. «Και τι είναι η αιώνια ζωή;» ρώτησε ο Μάξιμος. «Αυτή που γνώρισα», παρενέβη στη συζήτηση ο Κλαύδιος. «Αυτό που ξέρεις, θέλω κι εγώ να μάθω», του είπε ο Μάξιμος, «αλλά παρόλα αυτά δεν πρέπει να αποστασιοποιηθούμε από τη συγγένεια με τον αυτοκράτορα». «Σας συμβουλεύουμε», σημείωσε ο Άγιος Γκυ, «να πιστεύετε στον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τον αιώνιο Υιό του Θεού, και η ορατή δόξα και τιμή του επίγειου βασιλιά είναι προσωρινές, και η συγγένεια μαζί του δεν μας ωφελεί καθόλου, επειδή όλα αυτά περνούν γρήγορα και φθείρονται μαζί με αυτή τη βραχύβια ζωή. Ωστόσο, αυτό που μας υπόσχεται ο Ουράνιος Βασιλιάς, ο Χριστός ο Θεός μας, είναι αιώνιο και ωφέλιμο και ευχάριστο». Ακούγοντας αυτό, ο Μάξιμος κατακλύστηκε από ευσπλαχνία και συμφώνησε με χαρά να δεχτεί την αγία πίστη. «Γνωρίζετε, αδελφέ», είπε ο άγιος επίσκοπος Γκυ, «ότι έχουμε αφήσει όλα τα υπάρχοντά μας για χάρη του Χριστού, και τώρα δεν ζητάμε τίποτα άλλο παρά μόνο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, στον οποίο ζούμε και στον οποίο καυχιόμαστε». «Μη διστάσετε, κύριοι μου!» αναφώνησε ο Μάξιμος, «αλλά σπεύστε να κάνετε όλα όσα θεωρείτε χρήσιμα για τη σωτηρία μου». Ο άγιος επίσκοπος τον διέταξε να νηστέψει και στη συνέχεια τον απέλυσε στο σπίτι του. Αφού αναχώρησε, ο Μάξιμος αρχικά έκρυψε μέσα του την πίστη του στον Χριστό, αν και ήταν πολύ φλογισμένος από αγάπη για τον Άγιο Γάιο, τον Γαβίνιο και ιδιαίτερα για τον ίδιο τον Κύριο Χριστό. Στη συνέχεια, καθώς η αγάπη του Θεού αυξανόταν μέσα του, άρχισε να ομολογεί δημόσια το όνομα του Χριστού, περιφρονώντας τον θάνατο. Αλλά ο επίσκοπος και ο πρεσβύτερος τον συμβούλεψαν να κρύψει την πίστη του για πέντε ημέρες, μέχρι να πουλήσει την περιουσία του και να τη μοιράσει στους φτωχούς. Ο Μάξιμος τους άκουσε. Και μετά από πέντε ημέρες ήρθε στον Άγιο Γάιο και, πέφτοντας στα πόδια του, είπε: «Κύριέ μου, σε εξορκίζω στο όνομα του Χριστού να με φωτίσεις με άγιο βάπτισμα όπως φώτισες τον αδελφό μου Κλαύδιο, γιατί από τη στιγμή που με δίδαξες για τον Χριστό Θεό, η καρδιά μου έχει καταληφθεί από τόση τρυφερότητα που δεν μπορώ να ηρεμήσω μέχρι να λάβω το άγιο βάπτισμα». Ο επίσκοπος τον βάπτισε και, αφού τελείωσε τη Θεία Λειτουργία, τον κοινώνησε των Θείων Μυστηρίων. Και ο Μάξιμος έμεινε με τους χριστιανούς συγγενείς του, ψάλλοντας και δοξάζοντας τον Θεό. Εκείνη την εποχή, την υπόλοιπη περιουσία του, την οποία δεν κατάφερε να πουλήσει και να διανείμει κατά τη διάρκεια εκείνων των πέντε ημερών, την πούλησε και τη μοίρασε στους φτωχούς μέσω του πιστού φίλου του Ταρσώνα, ο οποίος ήταν κρυφός Χριστιανός και αργότερα περιέγραψε τα βάσανα αυτών των αγίων μαρτύρων, αφού όλα συνέβησαν μπροστά στα μάτια του.
Η Οργή του Διοκλητιανού και το Μαρτύριο των Συγγενών στην Όστια
Δεκαπέντε ημέρες μετά την επίσκεψη του Μάξιμου στον Κλαύδιο, ο Διοκλητιανός έμαθε ότι ο Κλαύδιος με τη γυναίκα του, τα παιδιά του και τον Μάξιμο είχαν γίνει Χριστιανοί, και ήταν πολύ λυπημένος. Αλλά έκρυψε τη λύπη του στην αρχή, και είπε στη σύζυγό του, την αυτοκράτειρα Κυρήνη, μόνο αυτό, ότι έστελνε τον Γαβίνιο να ζητήσει την κόρη του Σωσάννα για τον γιο της Μαξιμιανό. Ακούγοντας αυτό, η αυτοκράτειρα δόξασε τον Θεό, επειδή ήταν κρυφός Χριστιανός, και είπε στον αυτοκράτορα: «Κάνε όπως σε διδάσκει η Ύψιστη Μεγαλειότητα (δηλαδή, ο Θεός)». Μη εμπιστευόμενος την αυτοκράτειρα με τη θλίψη του, ο Διοκλητιανός κάλεσε τον στρατηγό Ιούλιο, έναν ειδωλολάτρη και άνθρωπο σκληρής φύσης, και του αποκάλυψε τη θλίψη της καρδιάς του που οι αγαπημένοι του συγγενείς, που στάλθηκαν να ζητήσουν νύφη για τον γιο του Μαξιμιανό, είχαν δεχτεί τη χριστιανική πίστη, αντίθετα με την εντολή του που απαγόρευε τη χριστιανική πίστη. «Όλοι όσοι αγνοούν τις εντολές του αυτοκράτορα», είπε ο Ιούλιος, «ακόμα κι αν ήταν άδικοι, θα έπρεπε να τιμωρούνται με θάνατο. Αλλά η εντολή σας ήταν δίκαιη, και την καταπάτησαν, τότε εξαπατούν τον θάνατο». Ο αυτοκράτορας διέταξε αμέσως τον Ιούλιο να στείλει στρατιώτες και να συλλάβει όλους εκτός από τον επίσκοπο Γάιο, κάτι που έγινε. Διέταξε τον πρεσβύτερο Γαβίνιο και την κόρη του Σωσάνα να φυλαχθούν. Και έστειλε τον Μάξιμο και τον Κλαύδιο με τις γυναίκες και τα παιδιά τους στην εξορία. Στη συνέχεια διέταξε να καούν στην πόλη της Όστια και οι στάχτες τους να πεταχτούν στη θάλασσα. Έτσι οι άγιοι πέθαναν, έχοντας κερδίσει το στέμμα του μαρτυρίου.
Η Αγία Σωσάννα στο Παλάτι με την Αυτοκράτειρα Κυρήνη
Μετά από πενήντα πέντε ημέρες, ο Διοκλητιανός διέταξε τη σύζυγό του να πάρει τη Σωσάννα κοντά της και να την πείσει να παντρευτεί τον γιο του. Όταν η Αγία Σωσάννα, η οποία ήταν υπό φρούρηση, είδε αυτούς που έρχονταν να την πιάσουν, αναστέναξε βαθιά στον Θεό και είπε με δάκρυα: «Κύριε, μην εγκαταλείπεις τη δούλη Σου!» Και την έφεραν στην αυτοκράτειρα. Όταν η αυτοκράτειρα είδε τη Σωσάννα να μπαίνει μέσα της, έσπευσε και την προσκύνησε πριν η Σωσάννα της προσκυνήσει, γιατί σεβόταν τη χάρη του Χριστού και την αγνή παρθενία μέσα της. Και η Αγία Σωσάννα έπεσε στο έδαφος μπροστά στην αυτοκράτειρα, αλλά η αυτοκράτειρα την σήκωσε απαλά, λέγοντας: «Ο Χριστός ο Σωτήρας μας χαίρεται για σένα». Ακούγοντας το όνομα του Χριστού από τα χείλη της αυτοκράτειρας, η Αγία Σωσάννα χάρηκε και είπε: «Ευχαριστούμε τον Χριστό τον Θεό μου, γιατί βασιλεύει σε κάθε τόπο». Και οι δύο, η αυτοκράτειρα Κυρήνη και η αγία κόρη Σωσάννα, ζούσαν μαζί, χαίροντας στον Κύριο Θεό, και μιλώντας γι' Αυτόν με αγάπη, και προσευχόμενες σε Αυτόν θερμά. Ιδιαίτερα η αγία Σωσάννα δεν έπαυε να ψάλλει και να ευλογεί τον Θεό μέρα και νύχτα, όπως την είχε διδάξει ο πατέρας της. Ωστόσο, ο Διοκλητιανός περίμενε κάθε μέρα με την ελπίδα ότι η Σωσάννα θα έδινε τη συγκατάθεσή της για τον γάμο. Μετά από μια μακρά αναμονή, έστειλε να καλέσουν την αυτοκράτειρα και τη ρώτησε αν είχε συναινέσει στον γάμο της Σωσάννας με τον γιο του και αν ήταν διατεθειμένη να αγαπήσει τον Μαξιμιανό. Η αυτοκράτειρα απάντησε: «Η προσπάθεια είναι μάταιη όταν κάποιος αγωνίζεται για κάτι αδύνατο και δεν πρέπει να ασχολείται όταν δεν υπάρχει διαθήκη. Δεν βλέπω στη Σωσάννα ίχνος σκέψης και πρόθεσης να συναινέσει ποτέ στον γάμο με τον γιο του, ούτε περιμένω ότι κάποιος θα μπορούσε με οποιονδήποτε τρόπο να την αναγκάσει να το κάνει».
Η Αγγελική Προστασία και οι Αποτυχίες των Ειδωλολατρών
Ακούγοντας αυτό, ο Διοκλητιανός εξοργίστηκε τρομερά και έδωσε στον γιο του Μαξιμιανό εξουσία πάνω στη Σωσάννα, για να την ατιμάσει βίαια, αλλά όχι στο αυτοκρατορικό παλάτι, αλλά για να την πάει στο σπίτι του πατέρα της Γαυίνιου, και εκεί να την βεβηλώσει, ικανοποιώντας την επιθυμία του, και στη συνέχεια να την αφήσει όπως ήταν. Και η Αγία Σωσάννα διατάχθηκε να εγκαταλείψει το παλάτι και να πάει στο σπίτι της. Απολύοντας την Αγία Σωσάννα, η αυτοκράτειρα της είπε μέσα από δάκρυα: «Αυτός που έσωσε τη δούλη Του Σωσάννα στα αρχαία χρόνια, θα ελευθερώσει και εσένα, γιατί θα σε βοηθήσει και θα σου χαρίσει μια ένδοξη ανάπαυση». Αφού αποχαιρέτησαν, χώρισαν κλαίγοντας. Όταν η Αγία Σωσάννα, φερμένη από τις δύο γυναίκες, μπήκε στο σπίτι της, έπεσε στο έδαφος στο δωμάτιό της και προσευχήθηκε με κλάματα και θρήνους στον Χριστό, τον Σωτήρα της, να σπεύσει σε βοήθειά της. Και εκείνο το βράδυ ο γιος του αυτοκράτορα, Μαξιμιανός, ήρθε σε αυτήν, φλεγόμενος από βρώμικη λαγνεία. Μπαίνοντας ήσυχα στο δωμάτιο όπου προσευχόταν η Αγία Σωσάννα, είδε έναν άγγελο του Θεού να λάμπει έντονα από πάνω της, και ο Μαξιμιανός κατελήφθη από μεγάλο φόβο, οπότε δεν τόλμησε καν να πλησιάσει την Αγία Σωσάννα, αλλά έφυγε γρήγορα από το σπίτι του, στο παλάτι, και είπε τα πάντα στον πατέρα του Διοκλητιανό. «Αυτό δεν είναι τίποτα άλλο παρά χριστιανική μαγεία», είπε ο Διοκλητιανός. Και έστειλε τον έμπιστο αυλικό του Κούρτιο για να μάθει τι συνέβαινε στο σπίτι της Σωσάννας. Ωστόσο, ο Κούρτιος, μόλις μπήκε εκεί, αμέσως κατελήφθη από μεγάλο φόβο και έφυγε τρομοκρατημένος στον αυτοκράτορα. Εκείνη την ώρα ο αυτοκράτορας διαφωνούσε με την αυτοκράτειρά του για την έλευση του Χριστού και την προσκύνηση των θεών. Και καταβεβλημένος από την αυτοκράτειρα, ο αυτοκράτορας νουθέτησε τη Σωσάννα και την ρώτησε: «Γιατί δεν συμβούλευσες αυτή την όμορφη και σοφή κοπέλα να συναινέσει στον γάμο του γιου μου;» Η αυτοκράτειρα απάντησε: «Διάλεξε για τον εαυτό της το καλύτερο· και ο ίδιος ο γιος σας λέει ότι είδε ένα απρόσιτο φως πάνω της».
Το Θαύμα με το Είδωλο και το Μαρτύριο της Αγίας Σωσάννας
Όντας πολύ εξοργισμένος, ο αυτοκράτορας διέταξε έναν Μακεδόνα, έναν ζηλωτή, πονηρό και άκαρδο ειδωλολάτρη, να πάει στο σπίτι της Σωσάννας και με απειλές και βασανιστήρια να την εξαναγκάσει στην ειδωλολατρία· και να το κάνει αυτό κρυφά, ώστε ο αυτοκράτορας να μην καταδικαστεί για τυραννία, αφού δεν λυπήθηκε ούτε τους δικούς του συγγενείς. Ο Μακεδόνιος ήρθε στη Σωσάννα, φέρνοντας μαζί του ένα μικρό, χρυσό είδωλο που απεικόνιζε τον θεό Δία. Δείχνοντας στην αγία κοπέλα αυτό το είδωλο, την διέταξε να προσκυνήσει. Ωστόσο, η Αγία Σωσάννα φύσηξε στο είδωλο και είπε: «Κύριέ μου Ιησού Χριστέ, ας μην δουν τα μάτια μου το όπλο του διαβόλου». Και αμέσως το είδωλο που κρατούσε ο Μακεδόνιος στο χέρι του έγινε αόρατο, σαν να το είχε αρπάξει κάποιος από το χέρι του. Ο Μακεδόνιος έμεινε έκπληκτος και νόμιζε ότι η Σωσάννα του είχε πάρει με κάποιο τρόπο το είδωλο και το είχε κρύψει, γι' αυτό της είπε: «Βλέπω ότι είσαι χρυσοθήρας και έκλεψες το είδωλο από τα χέρια μου και δεν μπορώ παρά να σε επαινέσω γι' αυτό, γιατί πιστεύω ότι δεν θα είχες πάρει το είδωλο αν δεν το αγαπούσες». Ο άγιος απάντησε: «Ο Κύριος ο Θεός μου έστειλε τον άγγελό Του, ο οποίος αφαίρεσε το είδωλο από τα μάτια μου και το πέταξε έξω από το σπίτι μου». Ενώ ο άγιος μιλούσε, μπήκε ο υπηρέτης του Μακεδόνιου και ανακοίνωσε ότι το είδωλο είχε πεταχτεί έξω από το σπίτι στον δρόμο. Αυτό εξόργισε πολύ τον Μακεδόνιο, ο οποίος έσκισε τα ρούχα της Αγίας Σωσάννας με τα ίδια του τα χέρια και άρχισε να τη χτυπάει ανελέητα με ξύλα. Και η Αγία Σωσάννα, χτυπημένη, είπε: «Ευχαριστώ, Κύριε!» Ο Μακεδόνιος της είπε: «Πρόσφερε θυσία στους θεούς!» Ο άγιος απάντησε: «Προσφέρω τον εαυτό μου ως θυσία στον Κύριο τον Θεό μου». Ο Μακεδόνιος τότε ενημέρωσε τον αυτοκράτορα ότι η Σωσάννα στεκόταν ακλόνητα και σταθερά στη χριστιανική πίστη και είχε χλευάσει το είδωλο. Ο αυτοκράτορας διέταξε να θανατωθεί εκεί, στο σπίτι της, με σπαθί. Και η νύφη του Χριστού, η αγία μάρτυρας Σωσάννα, αποκεφαλίστηκε, και αυτή, αγαλλιασμένη και αγαλλιασμένη, πήγε στην πιο ένδοξη παρουσία του αθάνατου Νυμφίου της.
Η Ταφή της Αγίας και η Τελευτή των Αγίων Γαβινίου και Γαΐου
Αφού έμαθε ότι η Αγία Σωσάννα είχε σκοτωθεί, η αυτοκράτειρα πήγε τη νύχτα, πήρε το τίμιο σώμα της αγίας μάρτυρος και μάζεψε το αίμα της που είχε χυθεί στο έδαφος και το σκούπισε με την κεφαλόδεσμό της. Έπειτα τύλιξε το σώμα της σε ευωδιαστό λινό ύφασμα και το έβαλε στον τάφο του Αγίου Αλεξάνδρου, όπου ήταν θαμμένα πολλά σώματα μαρτύρων. Και το αίμα της, που είχε μαζέψει με την κεφαλόδεσμό της, το έβαλε σε ένα ασημένιο φέρετρο, το οποίο έκρυψε στο δωμάτιό της, όπου συχνά προσευχόταν κρυφά μέρα και νύχτα. Και ο άγιος Πάπας Γκύ, πηγαίνοντας στο σπίτι του αδελφού του Γαβίνιου, καθαγίασε το δωμάτιο στο οποίο είχε χυθεί το αίμα της αγίας μάρτυρος Σωσάννας σε μια εκκλησία και τελέστηκε σε αυτήν θείες λειτουργίες. Λίγο αργότερα, υπέφερε και ο άγιος πρεσβύτερος Γαβίνιος. Ομοίως, ο άγιος Πάπας Γκύκος πέθανε επίσης με μαρτυρικό θάνατο. Και όλοι αυτοί, ως άγιοι μάρτυρες, παρουσιάστηκαν μαζί ενώπιον του θρόνου του Θεού, δοξάζοντας τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, ένα στην Τριάδα του Θεού, στο οποίο ανήκει η τιμή και η δόξα από εμάς, τώρα και πάντα και στους αιώνες. Αμήν
