Ο Διωγμός στη Νικομήδεια
Ο μεγάλος διώκτης της Εκκλησίας του Χριστού, ο ειδωλολάτρης αυτοκράτορας Μαξιμιανός, διώκοντας και σκοτώνοντας πολλούς Χριστιανούς παντού, ήρθε στην πόλη της Νικομήδειας. Αφού πρώτα εισήλθε στον τόπο της ειδωλολατρίας, ο αυτοκράτορας προσκύνησε τους βρώμικους θεούς του, πέφτοντας μπρούμυτα μπροστά στα είδωλα, και με τη συμμετοχή όλων των πολιτών, τους πρόσφερε αποτρόπαιες θυσίες.
Αμέσως μετά διέταξε να βρεθούν και να βασανιστούν οι Χριστιανοί. Ταυτόχρονα, ο αυτοκράτορας απείλησε όσους θα έκρυβαν Χριστιανούς με τρομερές τιμωρίες και υποσχέθηκε αμοιβές και παράσημα σε όσους θα αποκάλυπταν πού κρυβόταν ένας Χριστιανός ή, αφού έβρισκαν έναν Χριστιανό, θα τον έφερναν στο δικαστήριο. Τότε άρχισαν να θανατώνουν ο ένας τον άλλον: γείτονα με γείτονα και γείτονα με γείτονα· κάνοντάς το αυτό είτε από φόβο για την απειλή του αυτοκράτορα είτε για χάρη αμοιβής.
Η Σύλληψη των Είκοσι Τριών Χριστιανών
Μερικοί από τους ειδωλολάτρες πλησίασαν τον διοικητή και είπαν: «Κοίτα, οι Χριστιανοί κρύβονται σε μια σπηλιά, γιατί τους ακούσαμε εκεί όλη τη νύχτα να τραγουδούν και να προσεύχονται στον Θεό τους». Αμέσως στάλθηκαν εκεί στρατιώτες, οι οποίοι μπήκαν στη σπηλιά, συνέλαβαν όλους τους Χριστιανούς που βρίσκονταν εκεί, είκοσι τρεις τον αριθμό, τους έδεσαν με αλυσίδες και τους οδήγησαν στην πόλη για να τους φέρουν ενώπιον του αυτοκράτορα.
Εκείνη την ώρα, ο αυτοκράτορας πήγαινε στον ειδωλολατρικό τόπο με ένα άρμα για να προσφέρει θυσίες. Συναντώντας τον στο δρόμο, οι στρατιώτες που οδηγούσαν τους αλυσοδεμένους Χριστιανούς του φώναξαν: «Ω, αυτοκράτορα! Εδώ είναι οι αντίπαλοι των ταγμάτων σου και βλάσφημοι των μεγάλων θεών μας».
Η Πρώτη Ανακρίση και τα Βασανιστήρια
Διατάζοντας το άρμα να σταματήσει και τους κρατούμενους να φέρονται πιο κοντά του, ο αυτοκράτορας τους ρώτησε από πού ήταν. Του απάντησαν: «Γεννηθήκαμε εδώ και με πίστη είμαστε Χριστιανοί». – Δεν έχεις ακούσει, συνέχισε ο αυτοκράτορας, τι βασανιστήρια περιμένουν όσους αυτοαποκαλούνται Χριστιανοί; – Έχουμε ακούσει, απάντησαν οι άγιοι, και γελάσαμε με την ανοησία σου και με τον ίδιο τον Σατανά που εργάζεται στους γιους της απιστίας, του οποίου είσαι ο αρχηγός.
Εξοργισμένος, ο βασιλιάς φώναξε: «Ω, άθλιοι! Πώς τολμάτε να με αποκαλείτε ανόητο και να γελάτε μαζί μου; Μα τους μεγάλους θεούς, θα συντρίψω τα σώματά σας με τα πιο πικρά βασανιστήρια!» Και ο βασιλιάς διέταξε τους στρατιώτες: «Τεντώστε τους και χτυπήστε τους με ραβδιά χωρίς έλεος, και θα δούμε αν ο Θεός τους θα έρθει σε βοήθειά τους και θα τους ελευθερώσει από τα χέρια μου».
Και οι στρατιώτες ξυλοκόπησαν ανελέητα τους μάρτυρες. Έπειτα έφεραν τρεις βασανιστές που ξυλοκόπησαν τους αγίους στα γυμνά τους σώματα με ωμές φλέβες. Χτυπημένοι με αυτόν τον τρόπο, οι μάρτυρες είπαν στον βασιλιά: «Εχθρέ του Θεού! Φέρτε τρεις ακόμη βασανιστές να μας βασανίσουν· γιατί όσο πολλαπλασιάζετε τους βασανιστές και τα βασανιστήρια μας, τόσο περισσότερο πολλαπλασιάζετε τα στέμματά μας».
– Ω, πιο άθλιοι από όλους τους ανθρώπους! φώναξε ο βασιλιάς, θα σας κόψω τα κεφάλια, και περιμένετε στέμματα γι' αυτούς; Πετάξτε στην άκρη την άσκοπη πίστη σας και μην καταστραφείτε στην ανοησία σας! – Σε αυτό οι μάρτυρες απάντησαν: Ο Θεός θα σας καταστρέψει επειδή βασανίζετε τους αθώους υπηρέτες Του, που δεν έχουν κάνει κανένα κακό.
Η Ομολογία Πίστεως στη Δίκη
Τότε ο βασιλιάς διέταξε τους υπηρέτες: «Χτυπήστε τους με πέτρες στο στόμα!» Οι υπηρέτες άρπαξαν αμέσως πέτρες και άρχισαν να χτυπούν τους μάρτυρες στο στόμα. Κάνοντας αυτό, προκάλεσαν περισσότερη δυστυχία στον εαυτό τους παρά στους μάρτυρες, επειδή, τρελαμένοι, έσπαγαν ο ένας τα σαγόνια του άλλου με τις ίδιες πέτρες.
Και οι άγιοι μάρτυρες είπαν στον βασανιστή Μαξιμιανό: «Άνομε και μισοθεόφιλε! Μας χτυπάς χωρίς έλεος, που δεν σου έχουμε αδικήσει τίποτα. Γι' αυτό ας σε σκοτώσει ο Άγγελος του Θεού και ας καταστρέψει ολόκληρο το παγανιστικό σου σπιτικό. Δεν μπορείς να είσαι ικανοποιημένος με τα βασανιστήρια με τα οποία μας βασανίζεις τόσο μανιωδώς για τόσες ώρες, αλλά εσύ ο ίδιος περιμένεις ασύγκριτα μεγαλύτερα βασανιστήρια από αυτά. Προφανώς, δεν σκέφτηκες καν ότι έχουμε ένα τέτοιο σώμα σαν εσένα, με τη μόνη διαφορά ότι το σώμα σου είναι βρώμικο και ακάθαρτο, ενώ το δικό μας καθαρίζεται και αγιάζεται με το ιερό βάπτισμα».
Αυτά τα λόγια εξόργισαν περαιτέρω τον τύραννο Μαξιμιανό και φώναξε: «Ορκίζομαι στους μεγάλους θεούς ότι θα διατάξω να κοπούν οι γλώσσες σας, ώστε και άλλοι που σας παρατηρούν να μάθουν να μην αντιφάσκουν με τους κυρίους τους».
Σε αυτό οι μάρτυρες του Χριστού είπαν: «Άκου, ασεβή βασανιστή! Αν μισείς και βασανίζεις εκείνους τους δούλους που αντιτίθενται στους επίγειους κυρίους τους, γιατί τότε μας αναγκάζεις να αντιταχθούμε στον Κύριο τον Θεό μας; Ή μήπως θέλεις να υποστούμε τα ίδια βασανιστήρια που είναι προετοιμασμένα για σένα;» – Ο βασανιστής ρώτησε: Και ποια βασανιστήρια είναι προετοιμασμένα για μένα; Πες μου. – Οι άγιοι μάρτυρες απάντησαν: Ό,τι έχει ετοιμάσει ο Θεός για τον διάβολο και τους αγγέλους του, το έχει ετοιμάσει και για εσάς, τα σκεύη του διαβόλου· και αυτό είναι: άσβεστο πυρ, άσβεστο σκουλήκι, συνεχές βασανιστήριο, αιώνιο θάνατο, τον τάφο της κολασμένης απώλειας, απόλυτο σκοτάδι όπου υπάρχει κλάμα και τρίξιμο των δοντιών, και πολλά άλλα αμέτρητα βασανιστήρια. – Ορκίζομαι, θα σας κόψω τις γλώσσες! φώναξε ο βασανιστής. – Ανόητε! απάντησε ο άγιος, αν κόψετε τα όργανά μας με τα οποία δοξάζουμε τον Θεό, τότε οι στεναγμοί μας θα ανέβουν σε Αυτόν ακόμα πιο εύκολα, και οι καρδιές μας θα φωνάζουν σε Αυτόν ακόμα πιο δυνατά, και το αίμα μας, που χύνεται από εσάς, θα ηχήσει σαν σάλπιγγα στον Κύριο ότι υποφέρουμε αθώα.
Η Μεταστροφή του Αδριανού
Ακούγοντας αυτή την απάντηση, ο άθεος αυτοκράτορας διέταξε να αλυσοδεθούν οι άγιοι μάρτυρες και να ριχτούν στη φυλακή, και τα ονόματα και τα λόγια τους να γραφτούν στα βιβλία του δικαστηρίου. Και όταν οι άγιοι μάρτυρες οδηγήθηκαν στην αίθουσα του δικαστηρίου για να γραφτούν τα ονόματα και τα λόγια τους, ένας από τους πρεσβύτερους, ένας επιφανής άνδρας ονόματι Αδριανός, ειδωλολάτρης στην πίστη, που είχε παρατηρήσει τα υπομονετικά και ηρωικά βάσανα αυτών των αγίων μαρτύρων, τους πλησίασε και τους ρώτησε:
«Σας εξορκίζω στον Θεό σας, για χάρη του οποίου υποφέρετε τόσο πολύ, πείτε μου την αλήθεια, ποια ανταμοιβή περιμένετε από τον Θεό σας για τέτοια βασανιστήρια; Πιστεύω ότι ελπίζετε να λάβετε από Αυτόν κάτι μεγάλο και θαυμαστό».
Οι άγιοι μάρτυρες του απάντησαν: «Ούτε τα στόματά μας μπορούν να εκφράσουν, ούτε τα αυτιά σας μπορούν να χωρέσουν, ούτε ο νους σας μπορεί να φτάσει, εκείνες τις χαρές και τις ένδοξες τιμές που περιμένουμε να λάβουμε από τον Κύριό μας, τον Δίκαιο Μισθοδότη».
Ο Αδριανός ρώτησε: «Και δεν γνωρίζετε τίποτα γι' αυτό από τα νομοθετικά, προφητικά και άλλα βιβλία σας;» – Οι άγιοι απάντησαν: «Ακόμα και οι ίδιοι οι προφήτες δεν μπόρεσαν να επιτύχουν πλήρως αυτές τις αιώνιες ευλογίες με το νου τους, αφού κι αυτοί ήταν άνθρωποι που απέδιδαν τιμή στον Θεό με καλή πίστη και καλά έργα και μιλούσαν για όσα έλαβαν από το Άγιο Πνεύμα· και για τη δόξα και τις αμοιβές που ελπίζουμε, λέγεται στην Αγία Γραφή: Ποιο μάτι δεν είδε, ούτε αυτί δεν άκουσε, ούτε σε καρδιά ανθρώπου ανέβηκε, αυτά που ο Θεός ετοίμασε για τους αγαπούντες αυτόν (Α΄ Κορινθίους 2:9)».
Ακούγοντας αυτά τα λόγια, ο Αδριανός μπήκε στη μέση και είπε στους γραμματείς που έγραφαν τα ονόματα των μαρτύρων: «Γράψτε και το όνομά μου μαζί με αυτούς τους αγίους, γιατί είμαι Χριστιανός, και χαίροντας θα πεθάνω μαζί τους για τον Χριστό Θεό».
Η Φυλάκιση του Αδριανού
Οι γραμματείς πήγαν αμέσως στον αυτοκράτορα και τον ενημέρωσαν γι' αυτό, λέγοντας: «Ο Αδριανός έγινε Χριστιανός και ζητά να γραφτεί το όνομά του ανάμεσα στους καταδικασμένους».
Όταν ο αυτοκράτορας το άκουσε αυτό, εξεπλάγη και ταυτόχρονα θύμωσε τρομερά, και αμέσως κάλεσε τον Αδριανό κοντά του, τον ρώτησε: «Δεν τρελαθήκατε, Αδριανέ;»
Ο Αδριανός απάντησε: «Δεν έχω τρελαθεί, αλλά από μεγάλη τρέλα ήρθα στα λογικά μου».
Μην λες πολλά, φώναξε ο αυτοκράτορας, αλλά ζήτησε συγχώρεση, και δήλωσε ενώπιον όλων ότι αμάρτησες, και σβήσε το όνομά σου από τον κατάλογο των καταδικασμένων.
Ο Αδριανός απάντησε: «Από τώρα και στο εξής θα αρχίσω να προσεύχομαι στον αληθινό Θεό να μου συγχωρέσει τις αμαρτίες που διέπραξα ενώ ζούσα σε ειδωλολατρική πλάνη».
Οργισμένος από αυτά τα λόγια του Αδριανού, ο αυτοκράτορας Μαξιμιανός διέταξε να αλυσοδεθεί ο Αδριανός και να ριχτεί στη φυλακή μαζί με εκείνους τους μάρτυρες, ορίζοντας μια ημέρα για να τους βγάλει όλους έξω για βασανιστήρια.
Η Αντίδραση της Ναταλίας
Ένας από τους υπηρέτες του Αδριανού έτρεξε γρήγορα στο σπίτι του και ανέφερε στην κυρία του, τη Ναταλία, τη σύζυγο του Αδριανού, λέγοντας: «Ο Κύριός μας έχει δεθεί με αλυσίδες και έχει οδηγηθεί στη φυλακή».
Ακούγοντας αυτό, η Ναταλία ταράχτηκε πολύ, έκλαψε πικρά, έσκισε τα ρούχα της και ρώτησε τον υπηρέτη: «Και για ποιο έγκλημα έβαλαν τον κύριό μου στη φυλακή;»
Ο υπηρέτης απάντησε: «Τους είδα να βασανίζουν μερικούς για το όνομα ενός συγκεκριμένου Χριστού και επειδή δεν ήθελαν να τον αρνηθούν και να προσφέρουν θυσία στους θεούς. Και ο κύριός μας είπε στους γραμματείς να γράψουν το όνομά του ανάμεσα στους καταδικασμένους σε θάνατο, επειδή ήθελε να πεθάνει μαζί τους».
Η Ναταλία ρώτησε ξανά τον υπηρέτη: «Δεν ξέρεις ακριβώς γιατί βασάνισαν αυτούς τους ανθρώπους;»
Σου είπα, απάντησε ο υπηρέτης, ότι βασανίστηκαν για έναν συγκεκριμένο Χριστό και επειδή δεν υπάκουσαν στην εντολή του αυτοκράτορα να λατρεύουν τους θεούς.
Τότε η Ναταλία ενθαρρυνήθηκε πολύ στο πνεύμα, σταμάτησε να κλαίει, έβγαλε τα σκισμένα της ρούχα, ντύθηκε με τα πιο όμορφα ρούχα της και πήγε στη φυλακή. Κόρη πιστών και αγίων γονέων, η Ναταλία φοβόταν προηγουμένως να αποκαλύψει σε οποιονδήποτε την πίστη της στον Χριστό, την οποία κρατούσε μυστική, καθώς είχε γίνει μάρτυρας των άγριων διωγμών και βασανιστηρίων των Χριστιανών από τους ειδωλολάτρες. Αλλά τώρα, ακούγοντας ότι ο σύζυγός της είχε πιστέψει στον Χριστό και περιλαμβανόταν στον κατάλογο των καταδικασμένων σε βασανιστήρια, πήρε το θάρρος να ανακοινώσει ότι και η ίδια ήταν Χριστιανή.
Η Επίσκεψη της Ναταλίας στη Φυλακή
Μπαίνοντας στη φυλακή, η ευλογημένη Ναταλία έπεσε στα πόδια του συζύγου της, φίλησε τις αλυσίδες του και είπε: «Μακάριος είσαι, κύριέ μου Αδριανέ, γιατί βρήκες έναν θησαυρό που οι γονείς σου δεν σου άφησαν· γιατί έτσι θα ευλογηθεί ο άνθρωπος που φοβάται τον Θεό. Τώρα, κύριέ μου, έχοντας πιστέψει στον Χριστό στη νεότητά σου, έχεις πραγματικά συγκεντρώσει τέτοιο πλούτο, που δεν θα έβρισκες ούτε στα γεράματά σου αν είχες παραμείνει στην ελληνιστική ειδωλολατρία.
Τώρα, αναμφίβολα, χωρίς θλίψη, πηγαίνεις σε εκείνη τη μελλοντική, αιώνια ζωή, έχοντας διατηρήσει τον θησαυρό που θα χρειαστείς, έναν τέτοιο θησαυρό που όσοι τώρα συγκεντρώνουν για τον εαυτό τους μεγάλα πλούτη και πλούτη στη γη δεν θα βρουν εκεί· γιατί εκεί τότε δεν θα έχουν ούτε χρόνο να ξοδέψουν, ούτε να δανείσουν, ούτε να δανειστούν, όταν κανείς δεν μπορεί να ελευθερώσει από τον αιώνιο θάνατο στην κόλαση και από τα βασανιστήρια της κόλασης· εκεί κανείς δεν θα βοηθήσει τον άλλον, ούτε πατέρας για τον γιο, ούτε μητέρα για την κόρη, ούτε μεγάλο επίγειο πλούτο για αυτόν που τον απέκτησε, ούτε υπηρέτες για τον κύριό του, αλλά ο καθένας θα φέρει το δικό του βάρος.
Και όλοι οι δικοί σου, κύριέ μου, θα πάνε μαζί σου στον Χριστό, για να λάβεις από Αυτόν τις υποσχεμένες ευλογίες, τις οποίες έχει ετοιμάσει για όσους Τον αγαπούν. Γι' αυτό, πήγαινε σε Αυτόν ελεύθερα, χωρίς να φοβάσαι καθόλου τα μελλοντικά βάσανα, γιατί έχεις ήδη πατήσει κάτω από τα πόδια σου το άσβεστο πυρ και άλλα βάσανα.
Και σε παρακαλώ, κύριέ μου, μείνε σε αυτή την κλήση στην οποία έχεις κληθεί από το έλεος του Θεού. Μην αφήσεις τη λύπη για τη νεανική σου ομορφιά, ούτε την αγάπη για τους συγγενείς, ούτε για τους φίλους, ούτε για τον πλούτο, ούτε για τους δούλους και τις δούλες, να σε απομακρύνουν από αυτό το καλό μονοπάτι. Ούτε τίποτα επίγειο: γιατί όλα αυτά θα μαραθούν και θα φθαρούν. Αλλά κράτα μπροστά στα μάτια σου μόνο αυτό που είναι αιώνιο, και μην κοιτάς τους απατηλούς και φθαρτούς θησαυρούς του χρόνου. Μην παρασύρεσαι από τα κολακευτικά λόγια των συγγενών και των φίλων σου, και μην τους αφήσεις να σου κλέψουν την πίστη με τις πονηρές συμβουλές τους. Μίσησε την κολακεία τους, απέρριψε τις συμβουλές τους και μην ακούς τα απατηλά τους λόγια. Κοίτα μόνο τους αγίους μάρτυρες που είναι μαζί σου: άκουσε τα λόγια τους, μίμησέ τους χωρίς κανένα δισταγμό. Μην σας τρομάζει η οργή των βασανιστών, ούτε σας τρομάζουν τα ποικίλα άγρια βασανιστήρια: γιατί όλα αυτά διαρκούν λίγο, και η αιώνια δόξα στους ουρανούς από τον Χριστό Θεό ανήκει στους δούλους Του που υποφέρουν γι' Αυτόν».
Η Νυχτερινή Παράκληση και οι Συμβουλές
Αφού είπε αυτά, η Ναταλία σώπασε. Είχε ήδη πέσει η νύχτα. Ο Αδριανός της είπε: «Πήγαινε σπίτι τώρα, αδελφή μου, και φάε δείπνο, και όταν μάθω την ώρα που θα μας οδηγήσουν σε βασανιστήρια, θα σε ενημερώσω για να έρθεις να δεις το τέλος μας».
– Και η Ναταλία, σηκώνοντας τα πόδια του Αδριανού, πλησίασε τον καθένα από τους είκοσι τρεις άγιους κρατούμενους και, ενώθηκε μαζί τους, φίλησε τις αλυσίδες τους, λέγοντας: «Σας παρακαλώ, δούλοι του Χριστού, ενδυναμώστε αυτό το πρόβατο του Χριστού· συμβουλέψτε τον να υποφέρει μέχρι τέλους· πείτε του για τις μελλοντικές ανταμοιβές για τους πιστούς που προσφέρουν το αίμα τους ως θυσία στον Χριστό Θεό, όπως κι εσείς προσφέρατε το αίμα σας σε Αυτόν, και έχετε τον καρπό του βασάνου σας – την αιώνια σωτηρία. Ενώστε την ψυχή του με τις ψυχές σας και γίνετε πατέρες του στη θέση των φυσικών γονέων του που ήταν ειδωλολάτρες· Ενίσχυσε την ψυχή του με τις άγιες συμβουλές σου, ώστε, πιστεύοντας ακλόνητα, να μπορέσει να εκπληρώσει το πάσχον κατόρθωμά του».
Αφού είπε αυτά, η Ναταλία απευθύνθηκε ξανά στον Αδριανό, ο οποίος ήταν ξαπλωμένος στον πάτο του μπουντρούμι, με τα εξής λόγια: «Πρόσεχε, κύριέ μου, να μην λυπηθείς τη νεότητά σου και την ομορφιά του σώματός σου, γιατί αυτό το γήινο σώμα είναι τροφή για σκουλήκια. Μην σκέφτεσαι τα υπάρχοντά σου, το χρυσάφι και το ασήμι σου, γιατί όλα αυτά θα είναι άχρηστα την Ημέρα της Κρίσης. Εκεί, κανείς δεν μπορεί να λυτρώσει την ψυχή του από την αιώνια απώλεια με δώρα, αφού κανείς δεν θα δεχτεί δώρα. Μόνο ο Θεός θα δεχτεί ως δώρα την πίστη και τις καλές πράξεις των αγίων ψυχών».
Η Πρόσκαιρη Επιστροφή του Αδριανού στο Σπίτι
Αφού πέρασαν λίγες μέρες, ο Αδριανός άκουσε ότι ο αυτοκράτορας ήθελε ήδη να τον οδηγήσει αυτόν και τους άλλους κρατούμενους σε δίκη και βασανιστήρια, γι' αυτό απευθύνθηκε στους αγίους μάρτυρες με την εξής ερώτηση: «Κύριοι μου, επιτρέπεται να πάω στο σπίτι μου με την ευλογία σας και να καλέσω την δούλη σας και την αδελφή μου Ναταλία, να δουν τα βάσανά μας, αφού υποσχέθηκα να την καλέσω την ώρα των βασάνων;»
Οι άγιοι του έδωσαν την ευλογία τους και εγγυήθηκαν γι' αυτόν. Ο Αδριανός έδωσε δώρα στους φρουρούς της φυλακής και βγήκε έξω. Και ένας από τους πολίτες, βλέποντας τον Ανδριανό να γυρίζει σπίτι, έτρεξε στη Ναταλία και την ενημέρωσε ότι ο σύζυγός της είχε απελευθερωθεί από τη φυλακή και θα επέστρεφε σπίτι. Ακούγοντας αυτό, η Ναταλία δεν πίστεψε και είπε: «Ποιος θα μπορούσε να τον απελευθερώσει; Δεν μπορεί ο σύζυγός μου να χωρίστηκε από τους αγίους μάρτυρες».
Ενώ τα έλεγε αυτά, ένας από τους υπηρέτες έτρεξε και είπε: «Γνωρίζετε, κυρία, ότι ο Κύριός μας έχει απελευθερωθεί, και ιδού, είναι ήδη κοντά;»
Η Παρανόηση και ο Ζήλος της Ναταλίας
– Και η Ναταλία, νομίζοντας ότι ο Ανδριανός είχε αρνηθεί τον Χριστό, και γι' αυτό είχε απελευθερωθεί από τη φυλακή, λυπήθηκε πολύ και έκλαψε πικρά. Και βλέποντας από το παράθυρο ότι ο Ανδριανός πλησίαζε ήδη στο σπίτι, πέταξε κάτω την εργασία από τα χέρια της, έτρεξε, έκλεισε την πόρτα μπροστά του και άρχισε να φωνάζει, λέγοντας:
«Φύγε από μένα, αποστάτη του Θεού! Είπες ψέματα στον Κύριό σου! Δεν θα συνομιλήσω με κάποιον που έχει αρνηθεί τον Θεό, ούτε θα ακούσω τα λόγια μιας ψεύτικης γλώσσας. Ω, πονηρέ και πολύ άθλιο άνθρωπε! Ποιος σε έχει παρακινήσει σε ένα έργο που δεν θα μπορούσες να ολοκληρώσεις; Ποιος σε έχει χωρίσει από τους αγίους; Ποιος σε εξαπάτησε ώστε να εγκαταλείψεις την ομάδα τους; Τι σε έκανε να τραπείς σε φυγή πριν μπεις στη μάχη; Δεν έχεις δει ακόμα τον εχθρό και έχεις ήδη ρίξει κάτω το όπλο σου; Δεν έχει ριχθεί ακόμα βέλος εναντίον σου και είσαι ήδη τραυματισμένος!
Έμεινα έκπληκτος, σκεπτόμενος: μπορεί κάτι καλό να προέλθει από μια ασεβή οικογένεια και από μια ειδωλολατρική πόλη; Μπορεί μια αγνή θυσία να προσφερθεί στον Θεό από παιδιά βασανιστών; Θα ευχαριστηθεί ο Ύψιστος με τις θυσίες εκείνων που χύνουν αθώο αίμα; Και τι μπορώ να κάνω εγώ, ένας άθλιος άνθρωπος, έχοντας παντρευτεί έναν τέτοιο ειδωλολάτρη; Δεν έχω βιώσει την τιμή να ονομάζομαι σύζυγος μάρτυρα. Αντίθετα, έχω γίνει σύζυγος αποστατών. Η χαρά μου θα ήταν βραχύβια και θα μετατρεπόταν σε αιώνια ντροπή. Ο έπαινός μου μεταξύ των γυναικών θα ήταν βραχύβιος και από τώρα και στο εξής θα ντρέπομαι συνεχώς ανάμεσά τους!»
Η Επανένωση του Ζευγαριού
Ο ευλογημένος Αδριανός, στεκόμενος μπροστά στην κλειστή πόρτα και ακούγοντας τα λόγια της Ναταλίας, χάρηκε στην ψυχή του και ενδυναμώθηκε για την άσκηση, και επιθύμησε πιο ένθερμα να εκπληρώσει ό,τι είχε υποσχεθεί στον Χριστό Θεό. Θαύμασε αυτά τα λόγια της νεαρής γυναίκας που είχε πρόσφατα παντρευτεί μαζί του, αφού είχαν περάσει μόνο δεκατρείς μήνες από τότε που παντρεύτηκαν.
Βλέποντας τη μεγάλη θλίψη της γυναίκας του, ο Αδριανός άρχισε να χτυπά την πόρτα της, λέγοντας: «Άνοιξέ μου, κυρία μου, Ναταλία! Γιατί δεν έχω ξεφύγει από τα βασανιστήρια, όπως νομίζεις· επειδή δεν μπόρεσα να το κάνω, αλλά ήρθα, όπως σου υποσχέθηκα, να σε οδηγήσω να δεις το τέλος μας».
Αλλά η Ναταλία, μη πιστεύοντας τα λόγια του, συνέχισε να του λέει: «Δες, πώς με εξαπατά ο παραβάτης! Δες πώς ψεύδεται ο άλλος Ιούδας! Φύγε από μένα, για να μην αυτοκτονήσω!»
Και έτσι δεν άνοιξε την πόρτα. Τότε ο Αδριανός της είπε: «Άνοιξε το συντομότερο δυνατό, γιατί θα φύγω χωρίς να σε δω, και θα θρηνήσεις γι' αυτό, αφού πρέπει να επιστρέψω γρήγορα. Οι άγιοι μάρτυρες έχουν εγγυηθεί για μένα, οπότε αν δεν επιστρέψω την καθορισμένη ώρα, και οι πρεσβύτεροι με αναζητήσουν και δεν είμαι εκεί, τότε οι άγιοι μάρτυρες θα πρέπει να υποφέρουν για μένα εκτός από τα δικά τους βασανιστήρια. Αλλά μπορούν να υπομείνουν βασανιστήρια για μένα, όταν μόλις ζουν χωρίς αυτά;»
Ακούγοντας αυτό, η Ναταλία άνοιξε αμέσως την πόρτα με χαρά και έπεσαν ο ένας στην αγκαλιά του άλλου. Και ο Αδριανός της είπε: «Ευλογημένη είσαι, γυναίκα! Γιατί γνώρισες τον Θεό για να σώσεις τον άντρα σου. Αληθινά είσαι μια γυναίκα που αγαπάει τον άντρα της. Θα στεφανωθείς με ευδαιμονία, αφού, αν και εσύ η ίδια δεν υπομένεις βασανιστήρια, μοιράζεσαι με την καρδιά σου τα βάσανα των μαρτύρων».
Η Διακονία στη Φυλακή
Και παίρνοντάς την, πήγε μαζί της. Και στο δρόμο τη ρώτησε: «Και τι θα κάνουμε με την περιουσία μας;»
Η Ναταλία του απάντησε: «Μην αναφέρεις τίποτα γήινο, κύριέ μου, για να μην σε στρέψει το μυαλό στον εαυτό σου, αλλά φρόντισε τον εαυτό σου και σκέψου μόνο πώς θα πετύχεις το κατόρθωμα στο οποίο καλείσαι. Αφήστε όλα τα εγκόσμια, φθαρτά και ψυχοφθόρα να εξαφανιστούν από το μυαλό σας και προσπαθήστε να δείτε και να λάβετε τους αιώνιους θησαυρούς που έχει ετοιμάσει ο Κύριος για εσάς και για τους αγίους με τους οποίους βαδίζετε στο μονοπάτι του Κυρίου».
Μπαίνοντας στο μπουντρούμι, η δούλη του Θεού Ναταλία ενώθηκε με τους αγίους μάρτυρες και φιλώντας τις αλυσίδες τους, είδε ότι οι πληγές τους είχαν ήδη καεί και σκουλήκια έπεφταν από αυτές, και από το βάρος των αλυσίδων στις οποίες ήταν δεμένοι, ολόκληρα μέρη του σώματός τους έπεφταν. Και έσκυψε και σκούπισε το πύον από τις πληγές τους. Και έστειλε γρήγορα τις υπηρέτριές της να της φέρουν καλά λινά και επιδέσμους από το σπίτι. Και όταν της τα έφεραν, η ίδια έδεσε τις πληγές των πασχόντων και, όσο μπορούσε, μείωσε τα βάσανα των αγίων, υπηρετώντας τους στη φυλακή για επτά ημέρες, μέχρι να τους οδηγήσουν σε δίκη.
Η Ημέρα της Δεύτερης Δίκης
Όταν έφτασε η ημέρα της δίκης, ο αυτοκράτορας Μαξιμιανός κάθισε στο βήμα και διέταξε να οδηγηθούν οι κρατούμενοι ενώπιόν του. Οι υπηρέτες έσπευσαν αμέσως στη φυλακή για να εκτελέσουν την εντολή. Αλλά βλέποντας τους κρατούμενους εξασθενημένους στο σώμα από σοβαρά τραύματα και ανίκανους να περπατήσουν στα πόδια τους, οι υπηρέτες τους έσυραν σαν πτώματα, όλους δεμένους με μία αλυσίδα, και ο Αδριανός οδηγήθηκε πίσω τους όλους, με τα χέρια του δεμένα ανάποδα.
Όταν πλησίασαν στο βήμα της δίκης, ο αυτοκράτορας πληροφορήθηκε ότι οι κρατούμενοι είχαν φερθεί. Ο αυτοκράτορας διέταξε: «Φέρτε τους όλους εδώ μαζί, για να δουν ο ένας τον άλλον να βασανίζεται· και φέρτε τους γυμνούς, έτοιμους για βασανιστήρια».
Τότε ο δεσμοφύλακας είπε στον αυτοκράτορα: «Όσοι βασανίστηκαν προηγουμένως δεν μπορούν τώρα να φερθούν εδώ για ανάκριση, αλλά ας οδηγηθεί μόνο ο Αδριανός, αφού είναι νέος και υγιής στο σώμα, και μπορεί να αντέξει κάθε είδους βασανιστήρια· τα σώματα των άλλων έχουν σαπίσει, τα οστά τους είναι ορατά μέσα από τις πληγές, και αν βασανιστούν ξανά, θα πεθάνουν αμέσως, ανίκανοι να αντέξουν τα πολλά βασανιστήρια που έχουν προετοιμαστεί γι' αυτούς. Ωστόσο, δεν θέλουμε να πεθάνουν από ένα σύντομο μαρτύριο, σαν να είχαν αμαρτήσει λίγο, αλλά να τους δώσουμε λίγο χρόνο να θεραπευτούν και να δυναμώσουν τα σώματά τους, ώστε να μπορέσουν στη συνέχεια να υπομείνουν τα πολλά βασανιστήρια για τις ανομίες τους».
Ενθάρρυνση Πριν το Μαρτύριο
Τότε ο αυτοκράτορας διέταξε να φέρουν τον ίδιο τον Αδριανό, γυμνό. Όταν οι υπηρέτες έγδυσαν τον Αδριανό και του έδωσαν τα όργανα βασανιστηρίων για να τα κουβαλήσει ο ίδιος, οι άγιοι μάρτυρες του είπαν: «Μακάριος είσαι, Αδριανέ, που αξιώθηκες να σηκώσεις τον σταυρό σου και να ακολουθήσεις τον Χριστό! Πρόσεχε να μην φοβηθείς και να αντεπιτεθείς, και έτσι χάσεις την ανταμοιβή σου. Πρόσεχε μήπως ο διάβολος κλέψει το θησαυροφυλάκιό σου! Μη φοβάσαι τα ορατά βασανιστήρια, αλλά προσήλωσε τα μάτια σου στη μελλοντική ανταμοιβή! Πλησίασε με τόλμη και ντρόπιασε τον βασανιστή! Μάθε ότι τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι τίποτα μπροστά στη δόξα που θα μας αποκαλυφθεί (Ρωμ. 8:18), την οποία δόξα ελπίζουμε να λάβουμε με τη χάρη του Κυρίου».
Επίσης, η ευλογημένη Ναταλία είπε στον Αδριανό: «Φρόντισε μόνο τον Θεό, κύριέ μου, και τίποτα μην αφήσεις την καρδιά σου να τρομάξει! Ο κόπος είναι μικρός, αλλά η ειρήνη είναι άπειρη. Τα βάσανα είναι σύντομα, αλλά η δόξα του μάρτυρα είναι αιώνια. Για λίγο καιρό θα υποφέρετε πόνους, αλλά σύντομα θα αγαλλιάσετε με τους αγγέλους. Και ενώ εσείς, υπηρετώντας τον επίγειο βασιλιά για ένα μικρό μισθό, δεν λυπηθήκατε την υγεία σας και ήσασταν έτοιμοι να πεθάνετε στον πόλεμο, τόσο περισσότερο πρέπει τώρα να υπομένετε κάθε είδους βασανιστήρια και να πεθάνετε για τον Ουράνιο Βασιλιά, με τον οποίο εσείς οι ίδιοι θα βασιλεύσετε».
Τα Σκληρά Βασανιστήρια του Αδριανού
Όταν ο Αδριανός οδηγήθηκε ενώπιον του άθεου βασανιστή, αυτοκράτορα Μαξιμιανού, ο βασανιστής τον κοίταξε και τον ρώτησε: «Είσαι ακόμα προσκολλημένος στην τρέλα σου και θέλεις να χάσεις τη ζωή σου με τρομερό τρόπο;»
Ο Αδριανός απάντησε: «Σου είπα και πριν ότι δεν έχω τρελαθεί, αλλά έχω συνέλθει και είμαι έτοιμος να πεθάνω σε αυτή τη ζωή».
Ο αυτοκράτορας τον ρώτησε: «Δεν θα προσφέρεις θυσίες και δεν θα προσκυνήσεις τους θεούς, όπως εγώ και όλοι όσοι είναι μαζί μου τους προσκυνούμε και τους προσφέρουμε θυσίες;»
Ο Αδριανός απάντησε: «Ανόητε, που ζεις στην πλάνη, γιατί οδηγείς και άλλους στην ίδια πλάνη; Και όχι μόνο ρίχνεις τον εαυτό σου στην καταστροφή, αλλά σέρνεις και όλους τους ανθρώπους που σε ακούνε στην ίδια καταστροφή, συμβουλεύοντάς τους και αναγκάζοντάς τους να λατρεύουν νεκρά είδωλα, εγκαταλείποντας τον αληθινό Θεό που δημιούργησε τον ουρανό και τη γη».
Ο αυτοκράτορας ρώτησε: «Νομίζεις ότι οι μεγάλοι θεοί μας είναι μικροί;»
Ο Αδριανός απάντησε: «Δεν τους αποκαλώ μικρούς ή μεγάλους, αφού αναμφίβολα δεν είναι τίποτα».
Ο εξοργισμένος βασανιστής διέταξε τότε να ξυλοκοπηθεί ανελέητα ο Αδριανός με ραβδιά. Και όταν η ευλογημένη Ναταλία άκουσε ότι ο σύζυγός της άρχιζε να υποφέρει, ενημέρωσε αμέσως τους αγίους μάρτυρες γι' αυτό, λέγοντας: «Ο Κύριός μου αρχίζει να υποφέρει».
Οι άγιοι αμέσως άρχισαν να προσεύχονται στον Θεό γι' αυτόν, για να τον ενδυναμώσει στα βάσανα. Και ο αυτοκράτορας διέταξε τους δήμιους να πουν στον Αδριανό: «Μην βλασφημείς τους θεούς!»
Ο μάρτυρας, όμως, ξυλοκοπημένος, είπε στον αυτοκράτορα: «Αν εγώ βασανίζομαι έτσι επειδή βλασφημώ θεούς που δεν είναι θεοί, τι βάσανα περιμένει εσάς που βλασφημείτε τον ζωντανό και αληθινό Θεό;» – Ο αυτοκράτορας του είπε: «Έμαθες να μιλάς τόσο τολμηρά από αυτούς τους απατεώνες». – Ο μάρτυρας απάντησε: «Γιατί αποκαλείτε τους δασκάλους της σωτηρίας και τους οδηγούς στην αιώνια ζωή απατεώνες; Αντίθετα, είστε απατεώνες, επειδή οδηγείτε τους ανθρώπους στην καταστροφή».
Εξοργισμένος, ο Μαξιμιανός διέταξε τέσσερις από τους πιο δυνατούς υπηρέτες του να χτυπήσουν σκληρά τον μάρτυρα με ράβδους. Έτσι χτυπημένος, ο Αδριανός είπε: «Όσο περισσότερα βάσανα επινοείς για μένα, βασανιστή, τόσο πιο υπέροχο στέμμα θα μου αποκτήσεις».
Και η ευλογημένη Ναταλία μετέφερε στους αγίους μάρτυρες όλες τις ερωτήσεις που έθεσε ο αυτοκράτορας και όλες τις απαντήσεις που έδωσε ο Αδριανός.
– Τουλάχιστον, άφησε τη νεότητά σου να σε γλιτώσει, συνέχισε να μιλά στον αυτοκράτορα μάρτυρα και αναγνώρισε τους θεούς! Γιατί πεθαίνεις τόσο μάταια; Μα τους μεγάλους θεούς, υποφέρω πολύ βλέποντάς σε να υποφέρεις και την ομορφιά σου να ξεθωριάζει. – Ο μάρτυρας απάντησε: Λυπάμαι τον εαυτό μου, για να μην χαθώ εντελώς. – Ο βασανιστής είπε σε αυτόν: Έλα, επικαλέσου τους θεούς, για να σε λυπηθούν, και θα σου αποκαταστήσω την προηγούμενη θέση σου. Δεν πρέπει να εξισώνεσαι με εκείνους που ήταν αλυσοδεμένοι μαζί σου, γιατί είσαι ευγενής, γιος επιφανών γονέων, και, αν και είσαι νέος, σου αξίζουν μεγάλες τιμές. Και αυτοί οι κρατούμενοι είναι φτωχοί, ταπεινής καταγωγής, ηλίθιοι και αδαείς. – Ξέρω, απάντησε ο μάρτυρας, ότι γνωρίζεις την καταγωγή και την καταγωγή μου. Αλλά αν γνώριζες την καταγωγή αυτών των αγίων και την πλούσια κληρονομιά που τους περιμένει, θα ήσουν από τους πρώτους που θα έπεφταν στα πόδια τους και θα τους παρακαλούσαν να προσευχηθούν για σένα, και θα κατέστρεφες τους άκαρδους θεούς σου με τα ίδια σου τα χέρια.
Εξοργισμένος ακόμα περισσότερο, ο βασανιστής διέταξε τους τέσσερις δυνατούς υπηρέτες να χτυπήσουν τον μάρτυρα στην κοιλιά. Και χτυπούσαν τον άγιο μέχρι που έσπασε το στομάχι του και τα εντόσθιά του άρχισαν να πέφτουν έξω. Βλέποντας αυτό, ο βασανιστής τους διέταξε να σταματήσουν να χτυπούν. Και ο ευλογημένος Αδριανός ήταν νέος και τρυφερός στο σώμα, γιατί ήταν είκοσι οκτώ ετών από τη γέννησή του.
Βλέπεις, - είπε ο αυτοκράτορας στον Αδριανό, πόσο σε λυπούμαι! Γι' αυτό, τουλάχιστον με μια λέξη, επικαλέσου τους θεούς και θα σε ελεήσουν αμέσως. Και θα καλέσω γιατρούς να γιατρέψουν τις πληγές σου και θα είσαι στο αυτοκρατορικό μου παλάτι σήμερα.
Ο μάρτυρας απάντησε: Μου υπόσχεσαι τη φροντίδα των γιατρών και τις τιμές στο παλάτι σου και το έλεος των θεών σου, αλλά θέλω οι θεοί σου να μου πουν με το στόμα τους τι θα μου δώσουν και τι καλό μου υπόσχονται! Και όταν ακούσω μια λέξη από το στόμα τους, τότε θα τους προσφέρω μια θυσία και θα τους προσκυνήσω, όπως θέλεις.
Δεν μπορούν να μιλήσουν, απάντησε ο αυτοκράτορας.
Αν δεν μπορούν να μιλήσουν, απάντησε ο μάρτυρας, τότε γιατί να τους προσκυνήσουν όταν είναι άλαλοι και νεκροί;
Η Επιστροφή στη Φυλακή και η Αυτοθυσία των Γυναικών
Εξοργισμένος από θυμό, ο βασανιστής διέταξε να δέσουν ξανά τον μάρτυρα και τους άλλους κρατούμενους και να τους οδηγήσουν στη φυλακή, ορίζοντας μια ημέρα κατά την οποία θα τους οδηγούσαν σε δίκη. Τότε οι στρατιώτες πήραν τους αγίους μάρτυρες και έσυραν μερικούς από αυτούς, και όσους ήταν αδύναμοι από σωματικά βάσανα και ανίκανοι να περπατήσουν, τους μετέφεραν στην αγκαλιά τους· οδήγησαν τον Άγιο Αδριανό, - και έτσι έβαλαν ξανά τους κρατούμενους του Χριστού στη φυλακή.
Η ευλογημένη Ναταλία ενθάρρυνε και παρηγόρησε τον Αδριανό, και βάζοντας το χέρι της γύρω από τον λαιμό του, είπε: «Ευλογημένος είσαι, κύριέ μου, που είσαι άξιος της μερίδας των αγίων μαρτύρων! Ευλογημένος είσαι εσύ, το φως των ματιών μου, που υποφέρεις για τον Πάσχοντα για χάρη σου! Ιδού, πηγαίνεις να δεις τη δόξα Του και να γίνεις κοινωνός της, γιατί όσοι συμμετέχουν στα παθήματά Του θα συμμετάσχουν και στη δόξα Του».
Λέγοντας αυτά, η Ναταλία σκούπισε το αίμα Του και άλειψε το σώμα της με αυτό. Και οι άγιοι μάρτυρες χάρηκαν πολύ για τα ηρωικά βάσανα του Αδριανού και πλησιάζοντας τους τον φίλησαν, λέγοντας: «Ειρήνη σε σένα, αδελφέ!»
Όσοι δεν μπορούσαν να περπατήσουν από σοβαρά τραύματα και ήταν ξαπλωμένοι στο έδαφος, σέρνοντας στο έδαφος, τον πλησίασαν για να τον φιλήσουν, και όλοι του είπαν: «Χαίρε εν Κυρίω, αγαπητέ αδελφέ, γιατί το όνομά σου είναι γραμμένο με τους τέλειους δούλους του Θεού!»
– Χαίρε και εσύ, δούλοι του Χριστού, απάντησε ο Άγιος Αδριανός, γιατί ο κόπος σου γύρω μου είναι το στέμμα σου! Προσευχηθείτε για μένα στον Κύριο, για να με δυναμώσει, που είμαι πολύ αδύναμος στο σώμα, και ο εχθρός, ο διάβολος, που σηκώνεται εναντίον μου, να μην μπορεί να μου κάνει τίποτα.
– Έχε εμπιστοσύνη στον Κύριο! του είπαν οι άγιοι. Ο Σατανάς δεν θα σε νικήσει: τα βάσανά σου τον έδιωξαν μακριά. Και φοβόμασταν για σένα στην αρχή, σκεπτόμενοι την ανθρώπινη αδυναμία σου. Αλλά τώρα, όταν έχεις ξεπεράσει την ανθρώπινη φύση με τη μεγάλη σου υπομονή, δεν σε αμφιβάλλουμε πλέον και πιστεύουμε ότι, με τη βοήθεια του Θεού, ο εχθρός δεν θα μπορεί να σου κάνει τίποτα. Μη φοβάστε, λοιπόν, ο Χριστός είναι μαζί σας - ο Νικητής του διαβόλου!
Με την Αγία Ναταλία υπήρχαν και άλλες ευσεβείς γυναίκες που υπηρετούσαν τους αγίους, θεραπεύοντας τις πληγές τους και επιδένοντάς τες. Και μοίρασαν τους αγίους μάρτυρες μεταξύ τους, ώστε η καθεμία να μπορεί να προσφέρει ολοκληρωμένη υπηρεσία στον άρρωστο της.
Αφού έμαθε ότι πολλές ευσεβείς γυναίκες έρχονταν στη φυλακή και στο παλάτι των κρατουμένων για να θεραπεύσουν τις πληγές τους, ο πονηρός αυτοκράτορας το απαγόρευσε αυτό και διέταξε να μην επιτρέπονται οι γυναίκες στη φυλακή στους κρατούμενους. Βλέποντας ότι ήταν αδύνατο για τις γυναίκες να έρθουν στους μάρτυρες, η Αγία Ναταλία έκοψε τα μαλλιά της, άλλαξε σε ανδρικά ρούχα και έτσι μπαίνοντας στη φυλακή, υπηρέτησε η ίδια όχι μόνο τον σύζυγό της, τον Άγιο Αδριανό, αλλά και τους άλλους αγίους μάρτυρες.
Αφού διέταξε τις απαραίτητες λειτουργίες για όλους, η Αγία Ναταλία κάθισε στα πόδια του Αδριανού και είπε: «Σε παρακαλώ, κύριέ μου, θυμήσου τον γάμο μας και την παραμονή μου στο πλευρό σου κατά τη διάρκεια των βασάνων σου και την επιθυμία μου να λάβεις στέφανα, και προσεύξου στον Κύριό μας Ιησού Χριστό να με πάρει μαζί σου, ώστε, όπως ήμασταν μαζί σε αυτή τη ζωή γεμάτη πόνο και αμαρτία, έτσι να είμαστε αχώριστοι σε εκείνη την ευλογημένη, χωρίς πόνο ζωή. Σας παρακαλώ, κύριε, όταν εμφανιστείτε ενώπιον του Κυρίου Χριστού, προσφέρετε πρώτα μια προσευχή για μένα. Πιστεύω ότι ό,τι κι αν Του ζητήσετε, ο Κύριος θα σας το κάνει, γιατί αγαπά την προσευχή σας και το αίτημά σας είναι ευάρεστο σε Αυτόν. Γνωρίζετε την ειδωλολατρία αυτών των πολιτών και την ασέβεια του αυτοκράτορα, και φοβάμαι ότι με κάποιο τρόπο θα me αναγκάσουν να παντρευτώ έναν άλλο σύζυγο, έναν ειδωλολάτρη ειδωλολάτρη, και το κρεβάτι μου θα μολυνθεί και η ιερή μας ένωση θα διαλυθεί. Σας παρακαλώ, διαφυλάξτε τη γυναίκα σας, όπως διδάσκει ο απόστολος. Δώστε μου ως ανταμοιβή για την αγνότητά μου - για να πεθάνω μαζί σας!»
Αφού είπε αυτά, σηκώθηκε και συνέχισε να υπηρετεί τους αγίους, ταΐζοντάς τους και πίνοντάς τους, καθαρίζοντάς τους και επιδένοντας τις πληγές τους. Και οι ευσεβείς γυναίκες, μαθαίνοντας ότι η Ναταλία υπηρετούσε τους αγίους με ανδρικά ρούχα, τη μιμήθηκαν: έκοψαν τα μαλλιά τους και φόρεσαν ανδρικά ρούχα, και όπως και πριν, μπήκαν στη φυλακή και υπηρετούσαν τους αγίους.
Το Μαρτυρικό Τέλος του Αδριανού και των Αγίων
Αλλά αυτό που έκαναν οι γυναίκες δεν μπορούσε να κρυφτεί από τον ασεβή αυτοκράτορα. Επιπλέον, έμαθε ότι οι κρατούμενοι ήταν πολύ αδύναμοι από τις πυώδεις πληγές τους και ήταν κοντά στον θάνατο. Γι' αυτό, διέταξε να τους φέρουν ένα αμόνι και ένα σιδερένιο σφυρί στη φυλακή και να τους χτυπήσουν με το σφυρί τα πόδια και τα χέρια τους. Ταυτόχρονα, είπε: «Ας μην πεθάνουν με έναν συνηθισμένο ανθρώπινο θάνατο, αλλά ας θανατωθούν βίαια!»
Όταν οι υπηρέτες του βασανιστή και δολοφόνου έφεραν ένα σιδερένιο αμόνι και ένα σφυρί στο μπουντρούμι, η Ναταλία, βλέποντας αυτό και μαθαίνοντας τον λόγο της άφιξής τους, τους συνάντησε και τους ζήτησε να ξεκινήσουν με τον Αδριανό, καθώς φοβόταν ότι ο σύζυγός της θα τρομοκρατούνταν βλέποντας τα άγρια βασανιστήρια και τον θάνατο των άλλων μαρτύρων.
Οι βασανιστές υπάκουσαν στη Ναταλία και πλησίασαν πρώτα τον Αδριανό. Και η Ναταλία, σηκώνοντας τα πόδια αυτού του άνδρα, τα έβαλε στο αμόνι. Οι βασανιστές, χτυπώντας δυνατά με το σφυρί, έσπαξαν τις κνήμες του μάρτυρα και του έκοψαν τα πόδια.
Η ευλογημένη Ναταλία του είπε: «Σε παρακαλώ, δούλε του Χριστού, ενώ είσαι ακόμα ζωντανός, τέντωσε το χέρι σου να στο κόψουν, ώστε να γίνεις όμοιος με τους άλλους αγίους μάρτυρες που υπέφεραν περισσότερο από εσένα!»
Ο Άγιος Αδριανός έτεινε το χέρι του, και οι δήμιοι, χτυπώντας το δυνατά με το σφυρί, το έκοψαν, και αμέσως ο μάρτυρας παρέδωσε την αγία του ψυχή στα χέρια του Θεού.
Μετά τον Αδριανό, οι βασανιστές συνέτριψαν τα σκέλη και τα χέρια των υπολοίπων αγίων μαρτύρων, οι οποίοι παρέδωσαν όλοι τις ψυχές τους στον Κύριο.
Η Διάσωση των Λειψάνων και η Θεϊκή Επέμβαση
Τότε ο αυτοκράτορας διέταξε να καούν τα σώματά τους. Η ευλογημένη Ναταλία πήρε κρυφά το κομμένο χέρι του συζύγου της και το έκρυψε, αλείφοντάς το με πολύτιμα μύρα.
Όταν οι στρατιώτες άναψαν τη φωτιά και άρχισαν να ρίχνουν μέσα τα σώματα των αγίων, η Ναταλία έτρεξε να ριχτεί κι αυτή στη φωτιά για να καεί μαζί με τον σύζυγό της, αλλά οι πιστοί τη συγκράτησαν.
Ξαφνικά, ξέσπασε δυνατή βροντή και άρχισε καταρρακτώδης βροχή που έσβησε τη φωτιά, ενώ αστραπές σκότωσαν πολλούς από τους ειδωλολάτρες.
Οι πιστοί μάζεψαν τα λείψανα των αγίων μαρτύρων και τα μετέφεραν με πλοίο στην Αργυρούπολη, κοντά στη Βυζαντίδα (Κωνσταντινούπολη), όπου και τα ενταφίασαν με τιμές.
Η Φυγή της Ναταλίας και η Οσιακή της Κοίμηση
Λίγο αργότερα, ένας πλούσιος και επιφανής ειδωλολάτρης χιλίαρχος ζήτησε από τον αυτοκράτορα την άδεια να παντρευτεί τη Ναταλία, καθώς ήταν νέα, όμορφη και πλούσια. Όταν η Ναταλία το έμαθε, προσευχήθηκε θερμά στον Θεό και στον Άγιο Αδριανό να τη γλιτώσουν από αυτόν τον γάμο.
Τότε εμφανίστηκε στον ύπνο της ο Άγιος Αδριανός και της είπε να επιβιβαστεί αμέσως σε πλοίο και να πάει στην Αργυρούπολη. Η Ναταλία δραπέτευσε κρυφά τη νύχτα και ταξίδεψε στην Αργυρούπολη.
Φτάνοντας στον τάφο των αγίων μαρτύρων, προσκύνησε με δάκρυα, τοποθέτησε το κομμένο χέρι του Αδριανού μαζί με το υπόλοιπο σώμα του και προσευχήθηκε με θέρμη. Εξαντλημένη από το ταξίδι και τη συγκίνηση, αποκοιμήθηκε, και στον ύπνο της εμφανίστηκε πάλι ο Άγιος Αδριανός, προσκαλώντας την στην αιώνια ανάπαυση.
Όταν ξύπνησε, παρέδωσε ειρηνικά το πνεύμα της στον Θεό. Οι πιστοί την ενταφίασαν δίπλα στον σύζυγό της και τους άλλους μάρτυρες, αναγνωρίζοντάς την ως μάρτυρα για τις πολλές θλίψεις και τη διακονία της προς τους αγίους.
